Nitrik öküz (ýok) lukmançylyk bejergisinden başlap, senagat önümçiligine we himiýa gözleglerine çenli dürli ugurlarda ulanylýan möhüm gazdyr. Şeýle-de bolsa, täjirçilik taýdan elýeterli azot oksidi köplenç hapalary, esasanam azot dioksidini (NOOK) öz içine alýar₂) gaty zäherli we islenýän programmalara päsgel berip biler. Şonuň üçin azot oksidini nädip arassalamalydygyny bilmek, ulanylyşynda howpsuzlygy we netijeliligi üpjün etmek üçin zerurdyr.

Bu giňişleýin gollanma azot oksidini arassalamagyň dürli usullaryny, belli hapalary aýyrmagyň ähmiýetini we bu reaktiw gazy ulanmagyň iň oňat usullaryny öwrener.

Azot oksidine we onuň zyýanyna düşünmek

Azot oksidi biologiki ulgamlarda möhüm signal beriji molekula bolup, himiýa pudagynda esasy aralyk bolup hyzmat edýän reňksiz gazdyr. NOOK ulanmagyň esasy kynçylygy, esasanam kislorod bilen ýokary reaktiwligi.

Kislorod meselesi

Azot oksidi kisloroda sezewar bolanda azot dioksidini (NOOK) emele getirmek üçin çalt okislenýär₂):

Azot dioksidi gyzyl-goňur, ýokary zäherli gaz bolup, dem alsa agyr dem alyş kynçylyklaryna sebäp bolup biler. Öýken gipertoniýasy üçin dem alýan azot oksidi (iNO) bejergisi ýaly lukmançylyk goşundylarynda, NOOK₂ öýkeniň zeperlenmeginiň öňüni almak üçin berk azaltmaly.

Umumy näsazlyklar

NOOK₂, tassyklanmadyk azot oksidinde tapylan beýleki umumy hapalar:

• Dinitrogen trioksid (N.₂O₃): NOOK we NOOK reaksiýasy bilen emele gelýär₂.
• Dinitrogen tetroksid (N.₂O₄): NOOK₂.
• Azot oksidi (N.₂O): Önümçilik usulyna baglylykda bolup biler.
• Çyglylyk (H.₂O): NOOK bilen jogap berip biler₂ azot kislotasyny (HNO) emele getirmek üçin₃).

Azot oksidini arassalamagyň usullary

Azot oksidiniň arassalanmagy esasan azot dioksidiniň we çyglylygyň ýok edilmegine gönükdirilendir. Simpleönekeý laboratoriýa gurnamalaryndan başlap, önümçilik ölçeglerine çenli birnäçe usul ulanylyp bilner.

1. Himiki arassalamak

Himiki arassalamak NOOK-ny aýyrmagyň iň ýaýran we täsirli usullaryndan biridir₂ gaz akymlaryndan .OK. Bu hapa gaz garyndysyny hapalar bilen saýlama reaksiýa berýän gaty ýa-da suwuk gurşawdan geçirmegi göz öňünde tutýar.

Gaty sorbentler

Gaty sorbentler amatlylygy we täsirliligi sebäpli ýygy-ýygydan ulanylýar. Hapalary fiziki ýa-da himiki taýdan baglanyşdyrýarlar.

• Gazlandyrylan hek: Natriý gidroksidiň (NaOH) we kalsiý gidroksidiniň (Ca (OH) garyndysy₂). Gazlandyrylan hek NOOK bilen reaksiýa berýär₂ we bar bolan islendik kislotaly gazlar, zyýansyzlandyrýar.
  
  Reaksiýa: 2NO₂ + 2NaOH → NaNO₂ + NaNO₃ + H.₂O
• Askarit (Asbest / Silikadaky natriý gidroksidi): Gazlandyrylan hek ýaly, zyýansyzlandyryş reaksiýasy üçin ýokary ýer meýdanyny üpjün edýär.
• Işjeňleşdirilen uglerod: NOOK adsorb edip biler₂ we beýleki üýtgäp durýan hapalar, NOOK üçin saýlamasyny optimizirlemek üçin ýörite bejergilere mätäç bolup biler₂ ýok.

Suwuk skrablar

Suwuk süpürmek, gaz garyndysyny reaktiw ergin arkaly köpürmegi öz içine alýar.

• Alkogol çözgütleri: Gazyň natriý gidroksidiň (NaOH) ýa-da kaliý gidroksidiniň (KOH) konsentrirlenen suw erginlerinden geçmegi NOOK-ny netijeli ýok edýär.₂ nitritleri we nitratlary emele getirip.
• Natriý Dithionit (Na₂S₂O₄) Çözgütler: Käwagt azotyň ýokary oksidlerini NOOK ýa-da has erän görnüşlere azaltmak üçin ýöriteleşdirilen programmalarda ulanylýar.

2. Sowuk duzak (Kriogen arassalamak)

Sowuk duzak azot oksidiniň dürli gaýnadyş we doňdurma nokatlaryny we olary hapalamak üçin ulanýar.

• Azot oksidi () OK): Gaýnadyş nokady = -152 ° C, ereýän nokat = -164 ° C.
• Azot dioksidi (.OK₂): Gaýnadyş nokady = 21 ° C, ereýän nokat = -11.2 ° C.
• Dinitrogen tetroksid (N.₂O₄): NOOK-dan pes temperaturalarda aňsatlyk bilen formalar₂.

Bu proses:

1. Hapa gaz garyndysy sowadyjy hammamda suwa düşen sowuk duzakdan (meselem, U-turba ýa-da ýöriteleşdirilen kondensator) geçýär.
2. Gury buz / aseton hammam (-78 ° C) ýa-da suwuk azot wannasy (-196 ° C) ulanylyp bilner.
3. Bu pes temperaturalarda NOOK₂ we N.₂O₄ duzakda ýygnanar we doňar, has üýtgäp durýan NOOK gaz geçer.

* Bellik: Ulgamyň kislorodsyz bolmagyny üpjün etmek üçin kriogen arassalamak bilen aşa seresap bolmaly, sebäbi reaktiw gazlaryň barlygynda suwuk kislorody kondensirlemek gaty partlaýjydyr. *

3. Rugsat we membrananyň bölünişi

Aýratyn programmalar üçin, esasanam arassalanan NOOK-yň üznüksiz eltilmegi zerur bolan ýerlerde membrana tehnologiýalary ulanylýar. Bu membranalar NOOK ýaly has uly ýa-da has köp polýar molekulalary bloklaýarka, NOOK-yň saýlanmagyna mümkinçilik berýär₂. Bu tehnologiýa, hassalaryň dem almazyndan ozal hakyky arassalanmagy üpjün etmek üçin häzirki zaman lukmançylyk üpjünçilik ulgamlaryna birleşdirilýär.

4. Ösen Sorbent materiallary

Soňky gözlegler, ýokary saýlanan NOOK üçin ösen materiallary ösdürmäge gönükdirildi₂ aýyrmak. Metal-Organiki Çarçuwalar (MOF) we ýöriteleşdirilen zeolitler NOOK-ny tutmakda ýokary kuwwaty we aýratynlygy üçin derňelýär.₂ NOOK-yň erkin geçmegine rugsat berýän molekulalar. Bu materiallar geljekde ýokary netijelilik arassalaýyş ulgamlary üçin mümkinçilikleri hödürleýär.

NOOK arassalamak üçin maslahat berilýän laboratoriýa gurnama

NOOK-nyň ýokary arassalygy talap edilýän ýerlerde umumy laboratoriýa ulanmak üçin yzygiderli arassalaýyş otlusy köplenç iň ygtybarly usuldyr.

Arassalaýyş otlusy

Adaty laboratoriýa gurnama aşakdaky tapgyrlary öz içine alyp biler:

Amaly iň oňat tejribe

1. Anerob gurşawy: Purhli arassalaýyş ulgamy NOOK girizmezden ozal inert gaz bilen (Azot ýa-da Argon ýaly) arassalanmalydyr. Hatda köp mukdarda kislorod NOOK-ny derrew döreder₂.
2. Öňe gidişlige gözegçilik: Gaty sorbentleriň çäkli kuwwaty bar. Gazlandyrylan hek ýa-da Drieritiň käbir görnüşleri ýaly, köpüsiniň doýanda görkezýän reňk görkezijileri bar. Sütünlere elmydama gözegçilik ediň we öňegidişlik ýüze çykmazdan ozal metbugaty çalyşyň.
3. Akym gözegçiligi: Arassalaýjy otly arkaly gazyň akym tizligi gözegçilikde saklanmalydyr. Akym gaty çalt bolsa, doly arassalanmagy gazanmak üçin gaz sorbentler ýa-da sowuk duzak bilen ýeterlik aragatnaşyk wagty bolup bilmez.
4. Material laýyklyk: Turbalaryň, armaturlaryň we klapanlaryň NOOK we NOOK bilen gabat gelýändigine göz ýetiriň₂. Poslamaýan polatdan ýa-da ýörite floropolimerlerden (Teflon ýaly) maslahat berilýär. Peseldip ýa-da çykaryp bilýän materiallardan gaça duruň.

Lukmançylyk azot oksidi üçin aýratyn pikirler

Dem alýan azot oksidi (iNO) öýken damar damarylaýjy hökmünde ulanylýan lukmançylyk şertlerinde arassalama prosesi möhüm we ýokary derejede kadalaşdyrylýar. FDA NOOK üçin berk çäklendirmeleri görkezýär₂ gowşurylan gazyň derejesi (adatça <3 ppm).

Lukmançylyk iNO ulgamlary NOOK we NOOK yzygiderli gözegçilik edýän ýörite kalibrlenen gowşuryş enjamlaryny ulanýarlar₂ dem alyş zynjyrynda konsentrasiýalar. Çeşme gazy eýýäm ýokary arassalygy bilen birlikde, eltiş ulgamlary köplenç eýeçilik süpüriş mehanizmlerini öz içine alýar ýa-da ventilyator zynjyryndaky NO bilen galyndy kislorodyň arasyndaky aragatnaşyk wagtyny azaltmak üçin seresaply kalibrlenen akym dinamikasyny ulanýar we şeýlelik bilen NOOK emele gelmeginiň öňüni alýar.₂ näsaga ýetmänkä.

Howpsuzlyk çäreleri

Azot oksidi we onuň hapalary bilen işlemek berk howpsuzlyk çärelerini talap edýär:

• Zäherliligi: Ýok₂ ýokary zäherli we dem alyş ýollaryna poslaýjydyr. Highokary konsentrasiýalara gysga täsir etmek hem ölüme sebäp bolup biler.
• Howa üpjünçiligi: Arassalamagyň ähli proseduralary gowy şemalladylýan tüsse kapotynda geçirilmelidir.
• Gaz gözegçiligi: NOOK gurşawy üçin yzygiderli gözegçilik₂ NOOK bilen iş salyşmaýan ýerlerde derejeler möhümdir.
• Basyşy dolandyrmak: Closedapyk ulgamlarda basyşyň artmagyndan habarly boluň, esasanam doňan hapalar bilen ýapylyp bilinjek sowuk duzaklary ulananyňyzda.

Netije

Nädip etmelidigine düşünmek azot oksidini arassalamak gözlegde, senagatda we lukmançylykda ygtybarly we täsirli ulanylmagy üçin möhümdir. Himiki süpürmek, sowuk duzak ýaly usullary ulanmak we ýöriteleşdirilen sorbent materiallaryny ulanmak, zäherli we päsgel berýän haramlyk NOOK₂ netijeli aýrylyp bilner. Gaty howpsuzlyk protokollaryny berjaý etmek, kislorodsyz gurşawy saklamak we arassalama prosesine ünsli gözegçilik etmek islenýän arassalygy gazanmak we howply täsirleriň öňüni almak üçin zerurdyr.

Freygy-ýygydan soralýan soraglar (soraglar)