Ulwazi lwegesi - I-Carbon Dioxide
Kungani i-soda fizz uma uyivula? Kungani izitshalo “zingadla” ekukhanyeni kwelanga? Umphumela we-greenhouse uba mubi kakhulu, futhi umhlaba wonke ulawula ukukhishwa kwekhabhoni. Ingabe ngempela i-carbon dioxide inemiphumela eyingozi kuphela?
I-Carbon Dioxide iminyene kunomoya, ingancibilika emanzini, futhi iyigesi engenambala, engenaphunga ezingeni lokushisa elilingana negumbi. Inesimo esimbaxambili: “iwukudla” kwezitshalo ku-photosynthesis, nokho futhi “yimbangela” yokufudumala kwembulunga yonke, okunomthelela emphumela we-greenhouse. Nokho, emikhakheni ethile, idlala indima ebalulekile.
Emkhakheni wokucisha umlilo, iyingcweti yokucisha imililo! Isicishamlilo esine-carbon dioxide singahlukanisa umoya-mpilo ngokushesha futhi sicime imililo kagesi nowoyela, siguqule isimo esiyingozi sibe ukuphepha ezikhathini ezibucayi.
Embonini yokudla, "ingumenzi wamabhamuza omlingo"! Amabhamuza aku-cola ne-Sprite akhona ngenxa ye-CO2, futhi iqhwa elomile (i-carbon dioxide eqinile) lisetshenziselwa ukwenza isiqandisi, ligcina umkhiqizo omusha ungonakalisiwe ngesikhathi sokuthutha ibanga elide.
Ekukhiqizeni amakhemikhali, kuyimpahla ebalulekile eluhlaza! Ibamba iqhaza ekukhiqizeni i-soda ash kanye ne-urea, futhi isiza ngisho "ukuguqula imfucuza ibe umcebo" - ngokusabela nge-hydrogen ukuze ihlanganise i-methanol, isekele amandla aluhlaza.
Kepha qaphela! Lapho ukugxila kwe I-Carbon Dioxide emoyeni idlula 5%, abantu bangathola isiyezi kanye nokuphefumula; ngaphezu kwe-10%, kungaholela ekuqulekeni nasekuphelelweni umoya. Nakuba i-carbon dioxide isekela buthule ukuphila njengezinto ezingavuthiwe ze-photosynthesis yezitshalo, iphinde ibe nomthelela omkhulu enkingeni yesimo sezulu emhlabeni. Njengoba sibhekene nesimo saso esikabili, isintu kufanele silawule ukukhishwa kwekhabhoni ukuze sigcine “ibhalansi yokuphefumula” yoMhlaba.

