Газ белемнәре - углерод газы
Ни өчен сода ачканда физз? Ни өчен үсемлекләр кояш нурында "ашый" ала? Парник эффекты җитдиләшә, һәм бөтен дөнья углерод чыгаруны контрольдә тота. Углерод газы чыннан да зарарлы тәэсир итәме?
Углерод газы һавага караганда тыгызрак, суда эри ала, һәм бүлмә температурасында төссез, иссез газ. Аның икеләтә табигате бар: ул фотосинтездагы үсемлекләр өчен "ризык", ләкин ул шулай ук глобаль җылыну артында "гаепле", теплица эффектына ярдәм итә. Ләкин, аерым өлкәләрдә ул бик мөһим роль уйный.
Янгын сүндерү өлкәсендә ул янгынны сүндерү буенча белгеч! Углерод газы янгын сүндергеч кислородны тиз аера ала һәм электр һәм нефть утларын сүндерә ала, куркыныч хәлне куркынычсыз мизгелләргә әйләндерә.
Азык-төлек тармагында ул "тылсымлы күпер җитештерүче"! Кола һәм Сприттагы күбекләр CO2 булырга тиеш, һәм коры боз (каты углерод газы) суыткыч өчен кулланыла, яңа продуктларны ерак араларга ташу вакытында пычратмыйлар.
Химия җитештерүдә ул мөһим чимал! Ул сода көлен һәм карбамид җитештерүдә катнаша, һәм хәтта "калдыкларны хәзинәгә әйләндерергә" булыша - водород белән метанол синтезлау, яшел энергиягә булышу.
Ләкин сак булыгыз! Концентрация булганда Углерод газы һавада 5% тан артып китә, кешеләр баш әйләнү һәм сулыш кысу кичерергә мөмкин; 10% тан артык, ул аңсызлыкка һәм сулышка китерергә мөмкин. Углерод газы үсемлекне фотосинтез өчен чимал итеп тыныч кына тәэмин итсә дә, ул глобаль климат кризисына зур өлеш кертә. Аның икеләтә табигатенә каршы, кешелек emирнең "сулыш балансын" саклап калу өчен чыгаруны контрольдә тотарга тиеш.
